TURSKA / Kajseri (Kayseri)

.

.

.

.

Kajseri

Kayseri

.

.

 

 

Dok su nas sa ivica perdi koje su natkrivale terasu na vrhu lokalnog restorana prskali i rashlađivali tanani mlazevi vodene pare, uživali smo u pogledu na crnu tvrđavu i ukus mantija (manti), turskih raviola punjenih mlevenom junetinom u sosu od jogurta, belog luka i aleve paprike. Nakon nekoliko sati vožnje, iz severnog dela pristigli smo u sam centar Turske – anadolsku visoravan visine 1054 metara, u kotlinu – u podnožje visoke, crne planine – vulkana Erdžijesa (Erciyes Dağı), 80-ak km istočno od centralnog dela bajkovite Kapadokije, na nekadašnjem Putu svile. U izuzetno prostranoj kotlini nadomak vulkana – danas skijališta, smestio se Kajseri  – nekadašnja antička Cezareja (Caesarea), grad od nepunih milion i po stanovnika poznat po veoma interesantnoj srednjovekovnoj seldžučkoj arhitekturi nastaloj za vreme Ikonijskog sultanata (Rum Selçuklu Devleti), sazidanoj od crnog kamena vulkanskog porekla koji je pre nekoliko hiljada godina iz grotla izbacio obližnji Erdžijes. Osim po arhitekturi, Kajseri je poznat i kao jedan od velikih centara trgovine, mesto najtvrđih trgovaca Turske. Slično vicevima o Piroćancima, širom zemlje zbijaju se šale upravo na njihov račun! 

 

.

.

.

 

Kajseri, religiozni kompleks koji je podigla nekadašnja vizantijska princeza, potonja sultanija Hunat Hatun Külliyesi (XIII vek) © Ivana Dukčević

.

.

.

 

 

Kajseri, vulkan Erdžijes  (3917 m) u oblacima © Ivana Dukčević

.

.

.

.

.

.

Terasa restorana u centru Kajserija – Iskender kebab, ajran i hleb © Ivana Dukčević

.

.

.

 

 

Kajseri, seldžučko turbe vizantijske princeze Mahperi, potonje sultanije Hunat Hatun © Ivana Dukčević

.

.

.

 

 

Kajseri, centar grada © Ivana Dukčević

.

.

.

.

.

.

*Tekst i fotografije deo su publikovane knjige „Umetnost putovanja“(ISBN 978-86-7963-499-3) u izdanju Samizdata B92, i knjige-vodiča o Turskoj (ISBN 978-86-7722-422-6), zaštićeni Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik Republike Srbije, br. 104/2009 i 99/2011. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje teksta, delova teksta, ni fotografija, bez dozvole autora.

.

*The text and photographs are parts of the published book „Umetnost putovanja“ (ISBN 978-86-7963-499-3) and the book on Turkey (ISBN 978-86-7722-422-6), protected by copyright and related rights: Official Gazette of the Republic of Serbia, Nos. 104/2009 and 99/2011.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Nakon peroida procvata u doba Asiraca i Hetita (XX – XIII vek pre naše ere), Rimljana i kasnije Vizantije, grad su u XII veku osvojili Turci Seldžuci, vek kasnije Mongoli, a u XV veku Turci Osmanlije. Grad od oko 1,2 miliona stanovnika čuven je po veoma interesantnoj seldžučkoj arhitekturi iz XII i XIII veka. Najveći deo starog Kajserija izgrađen je od crnog kamena vulkanskog porekla. Građevine sazdane od ovog kamena lako je prepoznati, a jedna od najpoznatijih u centru grada je Tvrđava Kajseri (Kayseri Kalesi).

 

Prvu tvrđavu na ovom mestu izgradio je rimski imperator Gordijan III, u III veku naše ere. Iako je grad u istom veku i razoren – nakon osvajanja vojske čuvenog persijskog cara Šapura I (vladara dinastije Sasanida), u IV veku patrijarh Vasilije je na ovom mestu osnovao prvu hrišćansku episkopiju. Tokom vladavine vizantijskog cara Justinijana (VI vek), tvrđava je obnovljena i dograđena. Danas se u tvrđavi nalazi mali bazar – tezge sa prodavnicama, od kojih su mnoge sa kineskom robom. Zapadno od tvrđave nalaze se nešto bolji, tradicionalni bazari (Kapali čaršija – Kapali Çarşı, na pr), a kraj nje i karavan saraj, Bedesten i Vezir Hanı (Vezirov han), odmah pored Nove džamije (Yeni Camii).

.

.

.

.

 

 

Kajseri, spomenik Mustafi Kemalu – Ataturku, u centru grada © Ivana Dukčević

.

.

.

 

 

Kajseri, u tvrđavi © Ivana Dukčević

.

.

.

.

.
.

Seldžučko nasleđe

.

 

S obzirom da su Sedžuci mahom vladali centralnim i istočnim delom Anadolije, Kajseri je poznat po mnogobrojnim seldžučkim kumbetima (kümbet – mauzolej / turbe koje samostalno stoji, a ne u okviru religioznog kompleksa). Nastali tokom XII i XIII veka, veliki broj njih danas se nalazi na najneobičnijim mestima u sred grada – na kružnom toku moderne saobraćajnice projektovane tako da kumbet nalik spomeniku ostane u sredini, ili na ostrvu – prostoru između traka bulevara, na primer. Zbog ovog, Kajseri u šali zovu i „grad turbeta i kumbeta“.

.

Istočno od tvrđave, preko puta ulice koja vodi ka južnom delu grada (Seyyıd Burhanettin Bulv), nalazi se prvi, seldžučki religiozni komleks podignut u Anadoliji. Kompleks pod nazivom Hunat Hatun Külliyesi podignut je davne 1237. godine kao ostavština plavokose Mahperi, ćerke hrišćanskog guvernera Alanje. Nesrećna Mahperi je kao nevesta bila deo očevog mirovnog ugovora sa čuvenim seldžučkim sultanom Aladinom Kejkubadom I (Alâeddin Keykûbad I, 1188 – 1237), nakon što je njegova vojska prodirući sve više u vizantijsku teritoriju osvojila ovaj primorski gradić, pridodavši ga svom sultanatu. Kompleks se sastoji iz čaršijebivše medrese (Hunat Hatun Çarşısı), džamije (Hunat Hatun Camii), hamama i turbeta. Supruga jednog od najpoznatijih seldžučkih sultana koja je udajom dobila tursko ime Hunat Hatun, bila je majka narednog sultana Kejhusreva II (Keyhüsrev II).

.

.

.

.

 

 

Kajseri, tvrđava © Ivana Dukčević

.

.

.

.

 

 

Kajseri, jedno od mnogobrojnih kumbeta u gradu © Ivana Dukčević

.

.

.

.

.

U blizini se nalaze i dva veoma interesantna samostalna turbeta – kumbeta, ukrašena u kamenorezu: Döner Kümbet turbesi i Emir Ali Pişnev turbesi, a severno od centra i Gevher Nesibe, kao i Religiozni kompleks sa bolnicom (Darüşifa) seldučke princeze, iz 1210. godine.

.

Ukoliko tokom šetnje gradom ogladnite, možete ručati u veoma dobrom restoranu Bizim Sofra, severoistočno od tvrđave, ili u restoranu Öz Urfa Sofrası, istočno – preko puta tvrđave. Probajte turske raviole – mantı (manti), specijalitet koji potiče iz ovih krajeva. Iz Kajserija se mnogi turisti vraćaju sa tepisima, za koje se tvrdi da su kvalitetniji i jeftiniji od ponude koju možete naći u turističkim centrima Turske.

.

.

.

 

Kajseri, Döner Kümbet turbesi © Ivana Dukčević

.

.

.

.

 

 

Kajseri, ručak u jednom od restorana blizu tvrđave © Ivana Dukčević

.

.

.

.




U okolini… 

.

.

Magistralom oko 25 km južno od grada, dospećete do podnožja planine – vulkana Erdžijesa (Erciyes Dağı, 3917 m) sa čijih se obronaka pružaju sjajni panoramski pogledi na Kajseri. Tokom leta i kasnog proleća, mnogi planinari kreću put ove nepristupačne i gole planine, na čijim se najvišim vrhovima sneg beli tokom gotovo cele godine. Na planini Erdžijes postoji i skijalište Erciyes Zümrüt, koje najčešće vikendom posećuju stanovnici Kajserija. Gornji nivo skijališta nalazi se na preko 2700 m sa 4 ski-lifta (dvosedi i četvorosedi). Na skijalištu je popularno i noćno skijanje.

.

25 km istočno od grada Kajserija nalazi se selo Agirnas poznato je po „podzemnim“ kućama, čija je podzemna kvadratura gotovo ista kao i ona u nadzemnom delu. Osim osnovne namene – da se unutar podzemnog dela u njima stanovništvo na duže vreme sakrije u slučaju prolaska osvajača, ispod zemlje su postojale i radionice za izradu baruta od golubljeg izmeta, za koji je ustanovljeno da osim što je dobro đubrivo, da je i veoma eksplozivno. Selo Agirnas je najpoznatije kao rodno mesto Mimara Sinana, najčuvenijeg inženjera i arhitekte Osmanskog carstva, poturčenog Grka. Navodno je živeći u čudesnim kućama sa nadzemnim i podzemnim delovima (nalik onim u vulkanskom tufu, u obližnjoj Kapadokiji), dečak još od malena razvio osećaj za građevinarstvo i arhitekturu.

.

Oko 22 km severoistočno od Kajserija nalazi se arheološko nalazište Kultepe (Kültepe), mesto jednog od najvećih antičkih tumulusa (monumentalnih grobnica) u Turskoj. Neki od najstarijih pisanih dokumenata Anadolije pronađeni su na ovom mestu (oko 15 000 glinenih tablica), od kojih se mnoge nalaze u Muzeju Kajserija (u ulici Kışla Caddesi) i Muzeju anadolijskih civilizacija, u Ankari.

.

.

.

 

 

Kajseri, put ka vulkanu Erdžijesu © Ivana Dukčević

.

.

.

.

 

 

Kajseri, vulkan Erdžijes © Ivana Dukčević

.

.

.

.

Kajseri Turska, Kajseri Turska, Kajseri Turska, Kajseri Turska, Kajseri Turska, Kajseri Turska

.

.

.

.

 

error: Zabranjeno kopiranje članaka i preuzimanje slika.