Sijan ili Sian (Xi’an)
.
Najstarija prestonica Kineskog carstva na Putu svile
.
i najveći grad na svetu u 8. i 9. veku
Nakon obilaska Pekinga, krenuli smo u posetu Sijanu (kineski: Xī’ān – srpski: Sian, Si’an, ili Sijan – u kineskom jeziku, glas koji se označava latiničnim slovom X, čita se kao meko, “šušteće” S, između glasova S i Š), prestonici regije Šansi, megalopolisu koji se osim prestonice smatra jednim od sedišta istorije i kulture Kine. 12-milionski Sijan, jedan je od osamnaest gradova u Kini sa populacijom koja prelazi 10 miliona stanovnika, i jedan od najstarijih. Bio je prestonica Kine za vreme čak trinaest kineskih dinastija. U Kini, i u svetu, Sijan je poznat po sedištu prvog kineskog cara Ćin Ši Huanga (Qin Shi Huang) i njegovom mauzoleju sa ratnicima od terakote, po najvećim i najočuvanijim gradskim zidinama u Kini, i po velikoj muslimanskoj četvrti u kojoj se nalazi jedna od najstarijih džamija na svetu, drvena Velika džamija SIjana iz 8. veka, i ogroman bazar sa raznovrsnom hranom. Od svih mesta koje sam posetila u Kini, Sijan me je oduševio izuzetnom kulturno-istorijskom, religijskom, i gastronomskom raznovrsnošću, i u obilasku Kine jedno je od mesta koje ne bi trebalo propustiti. U vreme dinastije Tang, bio je najvažnija polazna tačka ka zapadu, na Putu svile. Sijan je poznat i kao veliki univerzitetski centar, ali i mesto najvećih fabrika automobilske industrije Kine, naročito kad je reč o električnim automobilima.
Tekst i fotografije zaštićeni su Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik Republike Srbije, br. 104/2009 i 99/2011. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje teksta, delova teksta, i fotografija, bez dozvole autora (Ivana Dukčević)
Aerodrom u Sijanu © Ivana Dukčević
Put od aerodroma do centra 12-milionskog Sijana, kao i u drugim višemilionskim gradovima Kine podrazumeva široke saobraćajnice, nadvožnjake, naplatne rampe čiji dizajn podseća na lokalna kulturno-istorijska zdanja, niz masivnih strujnih dalekovoda, blokovska stambena naselja u predgrađu koja se protežu kilometrima (i čiji soliteri u proseku imaju 30 spratova). © Ivana Dukčević
Kula zvona iz 1384. godine, simbol grada Sijana, najveća je i najočuvanija kula ovog tipa u čitavoj Kini koja je imala funkciju sata. © Ivana Dukčević
Kula bubnja koju je 1380. godine, u cigli i u drvetu podigao car dinastije Ming, i u gde se danas nalazi Muzej bubnjeva i izložen je najveći bubanj u Kini © Ivana Dukčević
MUSLIMANSKA ČETVRT
Većina muslimana u Sijanu su starosedeoci, Kinezi koji pripadaju narodu Hui, jednoj od 56 zvanično priznatih etničkih manjina u Kini. Koreni ove prve muslimanske zajednice u Kini koja i danas postoji u Sijanu, datiraju iz još iz sredine 7. veka za vreme vladavine dinastije Tang, kada su arapski i persijski trgovci putovali Putem svile, i naselili se u Čanganu, starom Sijanu, jednom od najvećih gradova na trgovačkom Putu svile, sklapajući brakove sa lokalnim Han Kinezima. Tokom vekova, njihovi potomci integrisali su se u kinesko društvo i sačuvali veru pridošlica, što je rezultiralo jedinstvenom kulturnom mešavinom. Bogata istorija muslimanske zajednice koja u Sijanu broji još oko 100.000 stanovnika, može da se vidi u centru grada, u čuvenoj muslimanskoj četvrti koja kreće od Kule bubnja, i prepoznatljiva je po specifičnoj arhitekturi koji čini spoj islama sa tradicionalnom arhitekturom kineskih dinastija Ming i Ćing.
Veoma popularan kineski goveđi burger (od cepkanog, kuvanog goveðeg mesa) © Ivana Dukčević
Duž nekoliko ulica muslimanske četvrti, nalazi se nepregledan niz radnji i štandova sa raznovrsnom hranom kao što su kineski goveđi burger, nudle punjene mlevenim goveđim mesom, sjanbing – ogromne, pržene hrskave slane palačinke punjene začinjenom mlevenom govedinom i mladim lukom, hobotnice i lignje na štapiću, ražnjići sa mesom, i pržene ostrige. Tu su i ceđeni sokovi od lubenice, šećerne trske, svežeg nara, džemovi od belog nara, sušeno voće, kolači od kakija ili persimona (šibing) prženi u dubokom ulju i punjeni slatkim pastama od crnog susama, crvenog pasulja ili oraha, i – ratluk. © Ivana Dukčević
Prodavci mesinganih predmeta, i bisera © Ivana Dukčević
VELIKA DŽAMIJA SIJANA
U muslimanskoj četvrti nalazi se i čuvena Velika džamija Sijana (ili Velika istočna džamija), koja je osnovana 742. godine, kada su u vreme dinastije Tang, prvi muslimanski trgovci sa zapada stigli u Sijan, tada veliki centar na trgovačkom Putu svile – i najveći grad na svetu. Za razliku od tradicionalnih, bliskoistočnih kupola, zanimljivu bogomolju krase krovovi u stilu kineskih pagoda u lokalnom arhitektonskim stilu, uključujući i glavnu, ulaznu kapiju – paifang, pandan japanskoj kapiji torii, koja označava ulaz na sveto mesto. Kompleks se sastoji iz pet dvorišta sa uređenim baštama, u kojima se nalaze drvena zdanja iz različitih istorijskih perioda, jer je čitav kompleks rezultat četiri obimne rekonstrukcije nakon pada dinastija Tang i Song, i njen sadašnji izgled potiče iz 1260. godine.
Kompleks Velike džamije Sijana u muslimanskoj četvrti © Ivana Dukčević
Kinezi, mladi i oni stariji, često se odevaju u iznajmljenu tradicionalnu odeću, odlaze na istorijska mesta gde se fotografišu, i svoje fotografije postavljaju na društvene mreže. Ovu modu koja je obuzela zemlje Dalekog istoka, videla sam i tokom boravka u Japanu © Ivana Dukčević
GRADSKE ZIDINE SIJANA
U Sijanu se nalaze najveće i najočuvanije gradske zidine u Kini, koje su podignute za vreme dinastije Ming, i dužine su skoro 14 kilometara. Moguće je popeti se na vrh zidina visine oko 12 metara, odakle pogled puca na čitav centralni deo grada, i prošetati jednom od deonica. Na vrhu zidina moguće je iznajmiti bicikl i na taj način proći „u krug“ pravougaonih gradskih zidina podignutih između 14. i 17. veka. Preporuka je da se kao i mi, na zidine popnete na ulazu kod Južne kapije.
Severna kapija najvećih i najočuvanijih gradskih zidina u Kini, podignutih za vreme dinastije Ming, dužine skoro 14 kilometara © Ivana Dukčević
Gradske zidine Sijana kod Južne kapije © Ivana Dukčević
S vrha gradskih zidina Sijana kod Južne kapije, moguće je videti panoramu novog centralnog dela grada © Ivana Dukčević
Šetnja gradskim zidinama Sijana kod Južne kapije © Ivana Dukčević
Šetajući, ugledali smo gospodina koji je bio odeven u tradicionalnu odeću i prodavao lutke kineskog teatra senki (pi ying) © Ivana Dukčević
U predgrađu Sijana nalazi se najveće arheološko nalazište na svetu – Mauzolej prvog kineskog cara sa čuvenim ▶️ ratnicima od terakote © Ivana Dukčević
Osim antičke Persije, Kina se smatra jednom od dve kolevke sladoleda, i tradicija je da se određen broj sladoleda na štapiću u sanducima, pravi u obličju istorijskih mesta koje turisti posećuju. Na slici gore je tost hleb sa narom – bukvalno, koji sam kupila u radnji, probala, i bacila, jer je kombinacija hleba i nara neukusna i gotovo nejestiva. © Ivana Dukčević
Mesto na vrhu zida, duž šetališta, gde može da se iznajmi bicikl © Ivana Dukčević
Nakon jednosatne šetnje, odlučili smo da siđemo sa zidina, na mestu gde smo u podnožju videli prelepe kuće starog dela grada Sansueđie (Sanxuejie) kod ulice Shuncheng Nanlu Dongduan sa prelepim drvoredom koja prati zidine © Ivana Dukčević
Na kraju ulice, videli smo sredovečne lokalce koji su za kamperskim stočićima, mastilom u boji oslikavali lepeze od pirinčanog papira, i na njima četkama ispisivali kinesko kaligrafsko pismo. Jedan gospodin, na lepezi koju sam od njega kupila, ispisao je moje ime na kineskom 🙂 © Ivana Dukčević
Uličice kulturno-istorijskog kvarta Sansueđie (Sanxuejie) nedaleko od gradskih zidina – tokom dinastija Ming i Ćing, ovde se nalazio najprestižniji obrazovni centar provincije Šansi, a čitavo područje je dobilo naziv po kompleksu „Jedan hram, tri škole”, koji je prethodno podignut kao carski koledž još za vreme dinastije Tang. © Ivana Dukčević
Suveniri, moderna-tradicionalna odeća, četke za kaligrafiju, lepeze, neobično voće poreklom iz Japana: shiranui – ili „sumo pomorandža“ © Ivana Dukčević
Kineski autoputevi © Ivana Dukčević
Kina Sijan Xi’an, Kina Sijan Xi’an, Kina Sijan Xi’an