Posted on 12 avg 2025

/ off

ŠKOTSKA – Škotsko gorje (Scottish Highlands) – jezero Loh Nes (Loch Ness)

ŠKOTSKO GORJE – JEZERO LOH NES

.

Scottish Highlands – Loch Ness

Failte gu Alba! “Dobrodošli u Škotsku!”, zemlju gelskog jezika, prelepe prirode, gorštaka, gajdi, kiltova škotskih šara (tartan) i jezera Loh Nes u kojem živi čudovište Nesi. Na putovanju Britanijom, do Edinburga, škotske prestonice, stigli smo vozom na centralnu železničku stanicu Edinburgh Waverly, i smestili se u hotelu u širem centru grada. Plan je bio da obiđemo grad, i zatim krenemo u obilazak Škotskog gorja (Scottish Highlands, na škotskom: Hielans, a na gelskom: Ghàidhealtachd), obale jezera Loh Nes, i stignemo do Invernesa. Predele severno od prestonice Škotske čine Škotska nizija (Scottish Lowlands), iz koje se putem ka severu stiže do Škotskog gorja (Scottish Highlands).

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, „Tri sestre“

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Jezero Loh Nes

Fort Augustus, Kaledonski kanal završava u jezeru Loh Nes

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Škotsko goveče © Ivana Dukčević

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Fort Augustus © Ivana Dukčević

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, jedno od nekoliko jezera © Ivana Dukčević

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Kilmahog na reci Garbh Uisge, selo je od nekoliko kuća, dve radnje sa proizvodima od vune i prodavnicom gde mogu da se kupe skoro svi brendovi škotskog piva. U neposrednoj blizini sela nalazi se “Samsonov kamen” (Samson’s Putting Sotne), za koji legenda kaže da je korišten davno, u igri između familije divova, a u stvari je ovde dospeo tokom topljenja glečera, za vreme poslednjeg Ledenog doba. U okolini sela nalaze se ostaci nekadašnjih rimskih zidina, koje je podigao antički vojskovođa Gnej Julije Agrikola. U Kilmahogu, posetili smo farmu gde se uzgaja dugodlako škotsko goveče, sa dugačkim rogovima (Hihgland cattle), riđokoso tj. smeđe, ili ono crne dlake, koja se uzgaja zapadnije, na ostrvlju Hibrida. Škotsko goveče poznato je po dugovečnosti (prosečno živi 15 do 22 godine), i po blagoj prirodi. Farmeri ih često sele, kada ove životinje preplivavaju uzane, morske kanale (kyle, na škotskom gelskom: caol) između ostrvlja na zapadu Škotske. Mleko škotskih krava bogato je mlečnom mašću, proteinima i kalcijumom, a cena grla kreće se između 3.000 i 10.000 $.

Škotsko goveče © Ivana Dukčević

Farma u Škotskom gorju © Ivana Dukčević

Na farmi gde gaje škotsko goveče © Ivana Dukčević

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Škotsko goveče © Ivana Dukčević

Glenkou (Glen Coe, škotski gelski: Gleann Comhann), jedna je od najpoznatijih regija na zapadu Škotske. Mesto je istorije i mitova, raj za planinare i fotografe, i dom crvenog jelena, surog orla i belorepana. Regija je čuvena po impresivnim, dramatičnim pejzažima planina koje su nastale tokom pradavne erupcije super-vulkana, a zatim oblikovane otapanjem masivnih glečera. U planinskom masivu Bidean nam Bian nalaze se čuveni vrhovi “Tri sestre” (Three Sisters: Long Hill, Short Crete, Black Ridge – na škotskom: Beinn Fhada, Gearr Aonach, Aonach Dubh). Selo Glenkou ima 370 stanovnika, i smešteno je u strmoj dolini poznatoj po vodopadima i stazama za pešačenje, koje vode ka vrhovima masiva Buachaille Etive Mor i Bidean nam Bian. U februaru 1692, u Zamku Glenkou desio se masakr kada su po naređenju kralja Vilijema III, ljudi iz klana Kembel (Campbell) ubili 30 nenaoružanih muškaraca iz klana Mekdonald (MacDonald), koji se nisu odmah i bez zadrške zakleli na vernost novom, engleskom kralju Vilijemu II i kraljici Meri II. Glenkou je korišten za potrebe scenografije mnogih filmova, a ovde je snimljen i treći deo iz serijala “Harry Potter”. Putujući magistralom prošli smo pored starog mosta Glen Ogle Viaduct iz XVIII veka, koji je 1870. postao deo pruge duž Škotske, i koji je bio deo scenografije u filmu.

Škotsko gorje, vrhovi “Tri sestre” (Three Sisters: Long Hill, Short Crete, Black Ridge – na škotskom: Beinn Fhada, Gearr Aonach, Aonach Dubh) © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, vrhovi “Tri sestre” © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, most Glen Ogle Viaduct iz serijala Harry Potter © Ivana Dukčević

Škotsko gorje © Ivana Dukčević

Šarmantno selo u Škotskom gorju, Fort Augustus, sa populacijom od samo 640 ljudi, nalazi se na najjužnijem delu obale jezera Loh Nes (Loch Ness), drugog najvećeg jezera Škotske dužine 36,3 km, čuvenog po “Čudovištu iz Loh Nesa”, nemani Nesi (Nessie, škotski gelski: Uilebheist Loch Nis, ili Niseag), koja prema legendi živi u jezeru. Nesi je navodno prvi put viđena još 565. godine, a prvi put je navodno snimljena 1933. godine. Zajedno sa Bigfutom i Jetijem, Nesi se smatra najčuvenijom misterijom kriptozoologije na planeti. Selo Fort Augustus se nalazi na mestu gde se impresivni Kaledonski kanal (Caledonian Canal), čija je dužina oko 100 kilometara, uliva u jezero. Mesto je zanimljive istorije, okruženo prelepim pejzažima, raj za strastvene šetače i bicikliste, sa najpopularnijom rutom Great Glen Way. U selu koje je dobilo naziv po Augustusu, notornom vojvodi od Kamberlenda (Duke of Cumberland, poznatiji kao “Mesar iz Kamberlenda”), nalazi se tvrđava iz XVII veka koju je podigao general Vejd (Wade). Na mestu tvrđave, 1876. godine je izgrađena benediktinska opatija koja postoji i danas, u kojoj se odnedavno nalaze luksuzni stanovi.

Ukoliko imate dovoljno vremena, možete zaploviti jezerom Loh Nes. Vožnja brodom traje 1 h, ali ne očekujete ništa više od obične plovidbe jezerom koje sasvim lepo možete videti i sa kopna. Karte za brod možete rezervisati OVDE.

Škotsko gorje, jedno od nekoliko jezera © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, kamp kod jezera Loh Nes © Ivana Dukčević

Škotsko gorje, jezero Loh Nes © Ivana Dukčević

Nesi 🙂 u jezeru Loh Nes © Ivana Dukčević

Slikovnice za decu sa čuvenom Nesi © Ivana Dukčević

Na turističkom autobusu, oslikani su najvažniji simboli Škotske © Ivana Dukčević

Fort Augustus, završetak Kaledonskog kanala i jezero Loh Nes

Fort Augustus, Kaledonski kanal kod jezera Loh Nes © Ivana Dukčević

Kaledonski kanal u mestu Fort Augustus © Ivana Dukčević

Fort Augustus © Ivana Dukčević

O Kaledonskom kanalu © Ivana Dukčević

Fort Augustus, Kaledonski kanal i jezero Loh Nes © Ivana Dukčević

Fort Augustus, pogled sa prevodnice na jezero Loh Nes u daljini © Ivana Dukčević

Fort Augustus, prevodnica © Ivana Dukčević

Fort Augustus © Ivana Dukčević

Putujući Škotskim gorjem, pored puta videli smo destilerije škotskog viskija, koje mogu da se posete u organizovanim turama i gde može da se kupi škotski viski. U suvenirnicama Škotskog gorja, osim uobičajenih suvenira u ponudi su čokolade sa fotografijama gorštaka, koje mogu da posluže kao šaljiva verzija poklona iz Škotske.

Na krajnjem severu Škotske stigli smo u Invernes (Inverness), najveći grad (oko 81.000 ljudi) i kulturnu prestonicu Škotskog gorja. Nalazi se na severoistočnoj obali Škotske, na mestu gde se jedna od najkraćih reka dužine samo 10 kilometara – reka Nes (Ness), iz jezera Loh Nes (Loch Ness) uliva u duboki zaliv Severnog mora, Moray Firth. Invernes je poznat po bogatoj, jakobitskoj istoriji, po zatvorenoj, viktorijanskoj pijaci na kojoj se prodaju hrana, odeća i rukotvorine, ali i po legendarnom čudovištu iz obližnjeg jezera Loh Nes. U Šekspirovoj drami “Magbet”, radnja se odvija upravo u “Magbetovom zamku” u Invernesu, gde se dešava ubistvo kralja Dankana. Grad je čuven po mnogobrojnim destilerijama viskija, dok su obale reke Nes i jezera Loh Nes raj za pecaroše i ljubitelje golfa. U proleće i u jesen (mart-april, septembar-oktobar), u ovom delu Škotske moguće je posmatrati polarnu svetlost.

Škotsko goje, putokazi © Ivana Dukčević

Na povratku u Edinburg, u predelima Škotke nizije svratili smo u selo Pitlohri (Pitlochri) na reci Tummel, mesto od oko 2700 stanovnika, najpoznatije po brani i po “ribljim merdevinama” tj. “ribljim stazama”, hidrotehničkoj građevini koja obilazeći brane i brodske prevodnice, omogućuje ribama da stignu do druge strane pregrade i mesta za mreštenje, plivanjem ili preskakanjem. Kako bi ribe mogle da pređu prepreke, neophodna je brzina protoka vode, ali ne sme biti ni prevelika, kako se riba ne bi izmorila, zbog čega su na ribljem putu postavljena “odmarališta”. Pitlohri je poznat i po destilerijama viskija, ali i po Festivalskom pozorištu (Festival Theatre). Ovo pozorište smatra se za jedno od najboljih u Škotskoj, i jedno je od najčuvenijih u čitavoj Britaniji, naročito zbog jedinstvenog letnjeg repertoara (6 – 7 predstava), iako je aktivno i tokom ostatka godine. Pitlohri je jedno od najpiktoresknijih mesta u Škotskoj, poznato po istoriji škotskih klanova i prelepoj prirodi koja ga okružuje.

Alba gu bràth! (Škotska zauvek), ili Priča o Kamenu sudbine koji je čuvan u Edinburškom zamku

Prema legendi, osnivač Škotske i praotac Gela (naroda keltskog porekla koji živi u Škotskoj, Irskoj i na ostrvljima na severu), bio je princ Goidel Glas. Princ se oženio princezom Skotom (Scota ili Scotia), ćerkom egipatskog faraona (princeza se međutim, u istorijskim zapisima pominje tek u XII veku), koja je iz Grčke u Škotsku navodno donela čuveni „Kamen sudbine“ – Stone of Scone (kamena ploča teška 150 kg, dugačka 66 cm, široka 42, i visoka 27 cm). Problemi između Škotske i Engleske nastali su upravo u vezi sa ovim kamenom, koji je korišten tokom ceremonija krunisanja škotskih kraljeva (1249, mladi kralj Alexander III). Godine 1296, nakon pohoda na Škotsku, engleski kralj Edvard I uzeo je kamen kao deo ratnog plena i doneo ga u Vestiminstersku opatiju (Westminster Abbey) u Londonu, mesto gde se krunišu engleski monarsi. Ubrzo, počeo je Prvi škotski rat za nezavisnost od Engleske, kada su protiv okupatora ustali i obični ljudi predvođeni čuvenim Vilijamom Volasom, kojeg je glumio Mel Gibson u filmu „Hrabro srce“. Godine 1297, škotske snage ostvarile su veliku pobedu u Bici na Sterlinškom mostu (Battle of Stirling Bridge, na gelskom: Blàr Drochaid Shruighlea), i na kratko proterale Engleze.

Škotska Scottish Highlands Loch Ness, Škotska Scottish Highlands Loch Ness, Škotska Scottish Highlands Loch Ness, Škotska Scottish Highlands Loch Ness

Engleska