Sremska Mitrovica
antički Sirmium
Na jednodnevnom izletu vozom iz Beograda posetili smo Sremsku Mitrovicu, grad Svetog Dimitrija na severozapadu Srbije. Od Beogradske glavne železničke stanice (Prokop), do Sremske Mitrovice, nekoliko puta u toku dana saobraća Srbijavoz (jul 2026: povratna karta = 912 RSD). Karte smo kupili online, veče pre izleta (voz je u oba smera najčešće poluprazan, i radnim danima). Iako u prvom delu trase dostiže brzinu do 160 km/h, voz do Sremske Mitrovice putuje između 1 h 9 min, i 1 h 30 min jer staje gotovo na svakoj usputnoj stanici. Iz Beograda, krenuli smo jutarnjim vozom u 8.20 h, i vratili se poslednjim iz Sremske Mitrovice, u 20.32 h. Od stanice u Sremskoj Mitrovici, do centra grada najbolje je stići taksijem (350 – 400 din u jednom smeru).
Centralnim delom Sremske Mitrovice najbolje je kretati se pešice. Mi smo obišli: pijacu (u čijoj je neposrednoj blizini, u mesarama moguće kupiti domaće sremske kobasice), Žitni trg, Crkvu Svetog Dimitrija, Muzej Srema, ostatke antičke rimske Imperijalne palate u SIrmijumu, ostatke ranohrišćanske Bazilike Svetog Dimitrija, plažu „Brioni“, i pešačkim mostom prešli smo u Mačvansku Mitrovicu. Na području nekadašnjeg antičkog Sirmijuma (Sirmium), danas Sremske Mitrovice, rođeno je 5 rimskih careva (Trajan Decije, Aurelijan, Prob, Maksimijan Herkulije, Konstantin II, i Gracijan), a na širem području ukupno sedam.
Železnička stanica u Sremskoj Mitrovici, istorijski je značajna kao prva nova železnička zgrada sagrađena na prostoru oslobođene Jugoslavije posle Drugog svetskog rata. Stara zgrada stanice potpuno je srušena krajem 1944. godine, tokom borbi za oslobođenje grada. © Ivana Dukčević
Slike Sremske Mitrovice, grada na reci Savi – Sremska Mitrovica je najveći grad i administrativni centar Srema, u Vojvodini. © Ivana Dukčević
Nadomak centra grada, nalazi se ulica Šećer sokak, u kojoj je poslednje godine života provela moja prababa Laura (Puchner) Mioković. Kuća u kojoj je živela danas ne postoji. Jedna prijateljica rekla mi je da je u ovoj ulici nekada (gotovo u isto vreme), živeo i naš poznati glumac Petar Kralj. © Ivana Dukčević
Muzej Srema
U centru grada, na razdaljini od nekoliko stotina metara nalaze se dva zdanja Muzeja Srema. Veće zdanje (na slici) sadrži etnografsku, istorijsku, umetničku i prirodnjačku zbirku Srema, dok manja zgrada bliže centru (Trg Svetog Stefana 15) pokriva arheološku zbirku vezanu isključivo za antički period i rimsku Imperijalnu palatu. © Ivana Dukčević
Imperijalna palata Sirmijuma (antički rimski Sirmium)
Na tlu današnjeg grada rođeno je 5 rimskih careva, a u širem području sedam (od ukupno 17 ili 18 rimskih careva koji su rođeni na tlu Srbije). Preko puta većeg zdanja Muzeja Srema, nalaze se pokriveni ostaci nekadašnje antičke rimske palate. Palata se prvi put pominje u II veku, za vreme vladavine cara Marka Aurelija. Antički SIrkmijum (Sirmium), bio je polazna tačka za ratove protiv „varvara“, kako su Rimljani nazivali sve narode koji nisu Grci i Rimljani. Um+nutar kompleksa mogu da se vide ostaci podnih mozaika, termi (kupatila), i modela nekadašnjeg, antičkog Sirmijuma na Savi. © Ivana Dukčević
Preko puta pokrivenih ostataka Imperijane palate, nalazi se neobičan spomenik podignut u čast mangulice – sremske svinje, i pulina – tradicionalnog vojvođanskog psa čuvara. Spomenik je podignut 2008. ispred sedišta Specijalnog rezervata prirode Zasavica, i umetnički je rad vajara Vladimira Tovića. © Ivana Dukčević
Muzej Srema (arheološki) i ostaci antičke vile Sirmijuma
U centru grada, u manjem zdanju Muzeja Srema (Trg Svetog Stefana 15), u prizemnom, unutrašnjem dvorištu i na prvom spratu, nalaze se mnogobrojni arheološki ostaci Srema iz perioda antike. Najveći deo zbirke potiče iz antičkog Sirmijuma, rimskog naselja i Imperijalne palate. © Ivana Dukčević
Među arheološkim ostacima, u dvorišnom delu muzeja nalazi se antički sarkofag iz III veka sa reljefnom dekoracijom, koji je pronađen u blizini današnje železničke stanice. © Ivana Dukčević
Sunčani sat koji na svojim leđima nosi Atlas, nastao je krajem I i početkom II veka u antičkom Sirmijumu. Sa druge strane skulpturalne kompozicije prikazane su figure Herakla (Herkulesa) i Ifikla. Satni mehanizam je u obliku školjke, sa linijama koje označavaju sunčane sate. Horizontalno urezana crta u gornjem delu označava geografsku širinu Sirmijuma, na koju je svake godine 27. marta padala senka. Sat je pronađen na mestu nekadašnjeg zapadnog rimskog groblja, na kojem su u I i II veku sahranjivani doseljenici s područja današnje Italije. © Ivana Dukčević
U dvorišnom delu Muzeja Srema nalaze se ostaci čuvene antičke građevine, poznate u stručnoj javnosti kao villa urbana (gradska rimska vila), koja je otkrivena tokom arheoloških istraživanja ostataka drevnog Sirmijuma. Osim podnih mozaika, u vili su pronađeni ostaci fresaka kojima su u Rimskom carstvu oslikavani zidovi prostorija u kućama. Na freskama se vide medaljoni sa likovima muza, močvarnih ptica i biljaka (na fotogafijama je divlja guska i zeleni žbun sa cvetićima). Na poslednje dve fotografije vidi se rekonstrukcija panela fresaka. © Ivana Dukčević
Muzej Srema – stari drveni čamac (monoksil) izvađen je iz Save i potiče najverovatnije iz osmanskog perioda (XVI – XVIII vek). © Ivana Dukčević
Muzej Srema – ostaci grnčarije, antičkih predmeta od metala, oruđa i oružja, kaciga, tiganja za pečenje, zlatnih poluga, lampe, i bočica od stakla… © Ivana Dukčević
Crkva Svetog Dimitrija i pešačka zona
Trg Svetog Stefana – Saborna crkva Svetog velikomučenika Dimitrija, poznata i kao Velika pravoslavna crkva. Izgrađena je između 1791. i 1794. godine, a u vreme gradnje prvobitno je bila posvećena Svetom Stefanu. Prema jednoj verziji, Sremska Mitrovica naziv je dobila po Svetom Dimitriju Solunskom (Mitar – Dimitrije). Prema drugoj verziji, u srednjem veku, nakon propasti antičkog Sirmijuma razvilo se novo naselje koje je dobilo ime Civitas Sancti Demetrii (Grad Svetog Dimitrija), prema zaštitniku grada i mučeniku Svetom Dimitriju, koji je tu pogubljen. Danas je prihvaćeno da je grad dobio naziv po dvojici mučenika koji su imali ime Dimitrije. © Ivana Dukčević
Ostaci Bazilike Svetog Dimitrija iz V veka
Nadomak centra grada, unutar staklenog dela zdanja banke nalaze se ostaci trobrodne Bazilike Svetog Dimitrija, sa apsidom na istoku i ostacima svešteničkih sedišta i postolja oltara, Bazilika je podignuta između 426. i 441. godine. © Ivana Dukčević
Žitni trg
Žitni trg – nekada Spomenički trg, sa najlepšom građanskom arhitekturom u Sremskoj Mitrovici, na kojem se nalazi otvoreni rimski lokalitet sa ostacima objekata tržnice iz IV veka. © Ivana Dukčević
Crkva Svetog Stefana
Crkva Svetog Stefana ili Crkva Svetog arhiđakona Stefana, poznatija i kao Stara pravoslavna crkva, i Mala pravoslavna crkva, najstarija je očuvana crkva u gradu, i jedina je očuvana gradska građevina iz vremena vladavine Osmanlija. U crkvi se nalaze i slike dva velikomučenika Dimitrija – onog poznatijeg Solunskog, i lokalnog (levo i desno). © Ivana Dukčević
Šetalište pored Save i pešački most
Pešačkim mostom Svetog Irineja iz 1994. godine, može se preći na drugu stranu Save u Mačvansku Mitrovicu, koja je danas deo Sremske Mitrovice (12 km dalje je rezervat Zasavica). Dužine 262,5 metara, ovo je bio najduži pešački most Evrope sve do 2017. kada je u Švajcarskoj podignut most dužine 494 metara, koji spaja gradove Zermatt i Grächen. Most se nalazi tačno na mestu nekadašnjeg starorimskog Artemidinog mosta, jedne od najvećih građevina antičkog Sirmijuma. U vreme progona hrišćana, na njemu su vršena pogubljenja sirmijumskih svetih mučenika, među kojima je bio i Irinej, po kojem je most iz antičkog perioda dobio naziv. © Ivana Dukčević
Gradska plaža Brioni
Plaža Brioni – peščana, gradska plaža u čijem jednom delu su postavljeni suncobrani i ležaljke, i gde postoje kafeterije, radnje sa pićem i hranom, tuševi, kabine za presvlačenje, i javni toalet. © Ivana Dukčević
Gde otići na ručak?
Duž šetališta pored Save, u Sremskoj Mitrovici ručali smo u odličnom Restoranu Sojenica na drvenim šipovima (probajte uštipke, i riblji paprikaš sa rezancima). © Ivana Dukčević