Na obali Karipskog mora
.
Kartahena de Indijas (Cartagena de Indias)
.
o afričkim robovima, Markesu i Šakiri
Lokalnim letom Avijanke (Avianca), nacionalne aviokompanije Kolumbije koja je nakon holandskog KLM-a druga najstarija aviokompanija na svetu, krenuli smo da obiđemo Kartahenu de Indijas, najseverniji veliki grad Kolumbije. U odnosu na Bogotu i na Medeljin koji se nalaze na obroncima Anda u srcu zemije, Kartahena se prostire duž karipske obale i jedno je sasvim drugačije mesto. Ovo je grad u kojem se arhitektura Andaluzije u Španiji prepliće sa solterima nalik onim u Panama sitiju – prestonici iz susedstva, a atmosfera i muzika najviše podsećaju na staru Havanu. Osim belaca, potomaka osvajača, i stanovnika starosedelačkog porekla, u Kartaheni značajan deo populacije čine potomci nekadašnjih robova, Afroamerikanci koji su radili na plantažama šećerne trske. Jedan od njih, dvadesetogodišnji Andres koji govori engleski i dobro poznaje istoriju Kartahene, bio je naš domaćin u ovom gradu čiji je stari deo zajedno sa zidinama i tvrđavom, pod zaštitom Uneska.
Kartahena de Indijas TOP 5
1) Getsemani, stari deo grada gde su nekada živeli robovi, danas centar noćnog života
2) Istorijski centar ili Utvrđeni grad (Centro Historico, Ciudad Amurallada)
3) Tvrđava iz kolonijalnog perioda Castillo San Felipe de Barajas
4) Manastirski deo Univerziteta Kartahene – grobnica i mali muzej Gabrijela Garsije Markesa
5) Manastir Popa na vrhu brda (Convent of Santa Cruz de la Popa)
Kartahena de Indijas: 1) plaža na Karipskom moru; 2) pogled na novi deo grada sa terase Manastira Popa; 3, 6) Palenqueras, Afrokolumbijke, potomkinje robova prodaju voće i slikaju se sa turistima; 4) Kolonijalna tvrđava čije zidine se prostiru duž čitavog grada; 5) živopisni stari Getsemani; 7) Grob Gabrijela Garsije Markesa. © Ivana Dukčević
Tekst i fotografije, zaštićeni su Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik Republike Srbije, br. 104/2009 i 99/2011. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje teksta, delova teksta, niti fotografija, bez dozvole autora.
Špansko, kolonijalno utvrđenje Castillo San Felipe de Barajas iz 1639. godine, veoma je nalik drugim tvrđavama iz istog kolonijalnog perioda širom Kariba. Unutar tvrđave postoji veliki lavirint tunela (video). © Ivana Dukčević
U delu starog grada koji nosi naziv Getsemani, i koje je pod zaštitom Uneska, nekada su živeli siromašni potomci crnih robova. U pretežno trošnim kućama koje su ofarbane jarkim bojama i oslikane zanimljivim grafitima, danas se nalaze brojni restorani i kafeterije, i odvija se noćni život. © Ivana Dukčević
U maloj bakalnici Getsemanija, Andres pokazuje kolumbijsku Roman kolu (Roman Cola), čiji ukus je veoma nalik peruanskoj Inka koli (Inca Cola) – sladak i ukusa žvake, i objašnjava način na koji se nekada davno, u siromašnom kvartu kupovalo na veresiju, uz “bole” – kartončić koji je na naplatu dolazio tek na kraju meseca, i uz tipičan pozdrav pri ulasku u radnju “Balemia!” (“Prijatelju moj!”), koji je trebalo da pomogne i omogući kupovanje na veresiju. © Ivana Dukčević
Najpoznatije tamnopute stanovnice Getsemanija su “palenkeras” (Palenqueras), Afrokolumbijke poreklom iz mesta San Bazilio de Palenke, u blizini Kartahene, gradića koji je u XVII veku postao prvi slobodni grad robova na čitavom američkom kontinentu. Stanovnici ovog mesta i danas govore jezikom kojim su govorili bivši robovi, a koji po njima nosi naziv palenkero (mešavina španskih reči, starosedelačkih, i jezika kikongo s područja centralne Afrike). Palenkeras lutaju Getsemanijem odevene u haljine jarkih boja kolumbijske zastave, sa turbanom na glavi i činijom svežeg tropskog voća koje nude prolaznicima, i u zamenu za bakšiš slikaju se sa turistima ili poziraju za turističke fotografije. © Ivana Dukčević
Na Trgu Trinidad i u okolini, tokom večernjih sati Getsemanijem šetaju prilično slobodni i ponekad oskudno odeveni lokalci i lokalke, koji se zabavljaju uz glasnu karipsku i rok muziku koja dopire iz lokala na ulici, i koju prati ples uličnih umetnika. U ponudi Getsemanija je i izbor zanimljive hrane i pića za poneti, kao što su pica u obliku korneta sladoleda (na fotografiji), božanstvena limunada sa kokosom, i kokteli. Nekada ne tako davno, ova četvrt važila je za prilično nebezbednu, ali su oslikavanje fasada, ulična umetnost i dolazak turista, pomogli da se situacija promeni. © Ivana Dukčević
Za razliku od Getsemanija, stari deo grada koji nosi naziv Istorijski centar ili Utvrđeni grad* (Centro Historico, Ciudad Amurallada), na mestu starosedelačkog naselja plemena Kalamari 1533. osnovao je španski osvajač Pedro de Eredija. Ovaj značajno kitnjastiji i vidno bogatiji deo stare Kartahene, podigli su i naselili španski kolonisti – kraljevski zvaničnici, plemići, sveštenstvo sa porodicama, i trgovci, te je utvrđeni grad ubrzo postao centar kolonijalne moći ovog dela Kolumbije. Severno od Stogodišnjeg parka sa lenjivcima, u Istorijski centar koji je zaštitio Unesko ušli smo kroz monumentalnu kapiju okerastih, gradskih zidina, ispod velike Sat kule. © Ivana Dukčević
Getsemani – mural sa Gabrijelom Garsijom Markesom
U zapadnom deli Istorijskog centra, nadomak obale Karipskog mora nalazi se kompleks Univerziteta Kartahene, gde se u jednom delu, u krilu sa manastirom La Mersed, unutar dvorišta pod lukovima nalazi grob Nobelovca Gabrijela Garsije Markesa. Markes je rođen 1927. na severu Kolumbije, u uspavanom mestu Arakataka, istočno od Kartahene. Studirao je na državnom Uviverzitetu u Bogoti, i zatim na ovom, u Kartaheni. © Ivana Dukčević
Osim spomenika Nobelovcu, autoru romana „Sto godina samoće“, duž zida unutrašnjeg dvorišta oslikan je vremenski tok koji prati najvažnije momente njegovog života, dok se sa obe strane monumentalnog ulaza u krilo univerziteta nalaze kafeterija i knjižara gde je moguće kupiti sva Markesova dela na španskom i na engleskom, i prostorija gde su izložene njegove diplome, nagrade, privatne fotografije i knjige, odeća, naočare, ručni sat, i stolica koju je koristio za pisanje. © Ivana Dukčević
Nakon obilaska Getsemanija i Istorijskog centra, dobili smo preporuku i uputili se u nepretenciozni “Espirito Santo”, restoran koji je prilikom ulaska, sa pultom za plaćanje s leve strane i dugačkim drvenim stolovima između stubova, najpre ličio na veliku, prostranu menzu. “Ako odete u ovaj lokal, naručite ribu moharu”, rekao nam je Andres. Neću mnogo pogrešiti ako napišem da se iskreno ne sećam kada sam poslednji put jela ukusniju ribu od mohare, spremljene u ovom restoranu. Iako je moguće naručiti kuvanu i pohovanu, odlučili smo se za prženu, koju nam je preporučila simpatična kelnerica. Mohara (mojarra) pripada porodici malih, srebrnih, spljoštenih grgečki zrakoperki, dužine između 25 i 35 centimetara, koje žive u toplim, priobalnim, slanim i slatkim vodama Karipskog mora, Meksičkog zaliva, i duž severnih obala Južne Amerike. Veoma je popularna u karipskoj kuhinji, i najčešće se služi pržena. Uz moharu, naručili smo sjajnu kokosovu limunadu. © Ivana Dukčević
Manastir Popa (Convent of Santa Cruz de la Popa) na vrhu brda, odakle se pružaju fascinantni pogledi i na siromašniji, i na soliterski deo Kartahene, ali i na morsku lagunu na kojoj je Kartahena podignuta. © Ivana Dukčević
S vrha manastirske terase, u daljini smo ugledali veliko, moderno zdanje “Fondacije bosonogih” (Fundacion Pies Descalzos), čiji je osnivač čuvena kolumbijska pevačica Šakira. Od 1997. godine, ova fondacija mesto je najveće gradske škole plesa, sa besplatnom edukacijom, ali i psihološkom podrškom i obrocima za oko 1700 dece na ivici siromaštva, uz pomoć njihovim porodicama. © Ivana Dukčević
Plaže Kartahene na obali Karipskog mora – u ovom delu kolumbijske obale, izostaje čuvena tirkizna boja po kojoj je ovo more poznato, a ni samo kupanje nije najprijatnije. Najlepše plaže nalaze se daleko, istočno od grada. © Ivana Dukčević