Posted on 07 maj 2025

/ off

ITALIJA – Trst

Trst (Trieste)

“Trst je naš!”, glasila je jugoslovenska parola nakon Drugog svetskog rata, kada je započela “Tršćanska kriza”. Nakon što je 1945. Jugoslovenska vojska oslobodila Trst od Nemaca, maršal Tito je insistirao da Italija koja je izgubila rat, mora da preda deo svojih teritorija Jugoslaviji. Godine 1947. formirana je Slobodna Teritorija Trsta, nezavisna oblast pod kontrolom Ujedinjenih nacija (podeljena na zone A i B), a 1954. godine Jugoslaviji je pripala italijanska Istra i današnje slovenačko primorje (Zona B), dok je Trst ostao u Italiji (Zona A). Iako sam u Trstu bila nekoliko puta, poslednji put na železničkoj stanici, odakle sam vozom putovala za Veneciju, ovaj put u najbliži pogranični grad nekadašnje Jugoslavije krenula sam na izlet, iz Ljubljane. Iz prestonice Slovenije, do ovog italijanskog, pograničnog grada vodi autoput (oko 1 h 25 min – 110 km). Od Beograda do Trsta vodi autoput dužinom od 620 kilometara, i u zavisnosti od gužvi na granici sa Hrvatskom, do Trsta je moguće stići u roku od 6 do 6,5 sati. Trst je veoma lep grad i za obilazak najvažnijih i najzanimljivijih mesta potreban je jedan dan.

Marina u luci Trsta © Ivana Dukčević

Canal Grande di Trieste © Ivana Dukčević

Trst, duž obale mora © Ivana Dukčević

Jedno od zdanja na Trgu Ujedinjenja Italije (Piazza Unità d’Italia) © Ivana Dukčević

Kafeterija u centru Trsta © Ivana Dukčević

Canal Grande di Trieste

Trg na kraju kanala Canal Grande di Trieste © Ivana Dukčević

Canal Grande di Trieste i srpska Crkva Svetog Spiridona © Ivana Dukčević

Trst, sa tvrđave © Ivana Dukčević

Basilica cattedrale di San Giusto Martire iz VI veka © Ivana Dukčević

Antički rimski amfiteatar Teatro Romano di Trieste © Ivana Dukčević

Trst © Ivana Dukčević

Nakon šetnje rivom duž marine i luke, i posete nekadašnjoj pijaci u kojoj danas mogu da se kupe proizvodi italijanske kuhinje i vina, u Trstu smo stigli na Trg Ujedinjenja Italije (Piazza Unità d’Italia).

Riva i luka Trsta © Ivana Dukčević

Stara pijaca na rivi © Ivana Dukčević

Trg Ujedinjenja Italije (Piazza Unità d’Italia) © Ivana Dukčević

Zatim smo otišli do obližnjeg, tršćanskog Kanala Grande – Canal Grande di Trieste, koji sa svojim palatama neodoljivo podseća na Veneciju. Pored kanala nalaze se brojne kafeterije. U jednoj od njih, u predvečerje, seli smo da popijemo Aperol.

Tršćanski Kanal Grande – Canal Grande di Trieste © Ivana Dukčević

Trst je bio (i ostao) jedna od omiljenih destinacija gotovo svih bivših jugoslovenskih naroda. U ovom gradu oduvek je živeo veliki broj stanovnika južnoslovenskog porekla. Srpski trgovci počeli su da se doseljavaju u Trst još početkom XVIII veka, kada je ovaj grad – tada pod vlašću Habsburške monarhije, bio proglašen slobodnom trgovinskom zonom. Periodu ekonomskog prosperiteta doprinela je pomorska trgovina zbog tršćanske luke u zalivu Jadranskog mora. Između 1770-tih i 1820-tih, srpski doseljenici – imućni trgovci, u Trst su stigli iz Bosne, Hercegovine, Dalmacije i Boke Kotorske. U centralnom delu grada, u blizini luke podigli su velelepne palate koje i danas postoje, i koje nose nazive prema prezimenima njihovih vlasnika: Gopčević, Kuturović, Ivanović, Vučetić, Škuljević. Iz ovog razloga u najstrožem centru Trsta, na tršćanskom kanalu Canal Grande, nalazi se velika srpska Crkva Svetog Spiridona.

Palazzo Gopcevich – palata srpske porodice Gopčević u centru Trsta, na Kanalu Grande © Ivana Dukčević

Palazzo Vucetich – palata srpske porodice Vučetić u centru Trsta, na rivi © Ivana Dukčević

Srpska Crkva Svetog Spiridona, na kraju tršćanskog Kanala Grande © Ivana Dukčević

U zaleđu starog centra grada, visoko iznad Trsta stameno stoji tvrđava Castello di San Giusto (XV – XVII vek), u kojoj se nalazi Vojni muzej, i odakle se pružaju prelepi pogledi na Trst i Jadransko more. Do tvrđave se može stići kolima, ili još bolje pešice, putem stepeništa, sa dve strane brda. Sa severne strane, do tvrđave smo se popeli dekorativnim stepeništem Scala dei Giganti, koje se nalaze iznad velikog gradskog tunela.

Pored utvrđenja vide se arheološki ostaci antičkog rimskog foruma, a pored njih i prelepa bazilika Basilica cattedrale di San Giusto Martire, čiji najstariji ostaci datiraju iz VI veka. Crkva koja je danas sedište tršćanske biskupije, dograđivana je u IX veku, a zatim i u periodu između XII i XIV veka u romaničkom i gotičkom stilu, kada je dobila konačni izgled. Na fasadi i na ulazu u crkvu, vide se arhitektonski delovi stubova i mermernih ploča koji su u crkvu inkorporirani i preuzeti sa ranijih antičkih rimskih građevina.

Nakon obilaska, s vrha brda do centra smo se vratili stepeništem u smeru ka zapadu, i u podnožju videli ostatke antičkog rimskog amfiteatra Teatro Romano di Trieste.

Nešto dalje od kanala Canal Grande di Trieste, pauzu za ručak napravili smo u najčuvenijoj piceriji Italije, napolitanskoj L’Antica Pizzeria da Michele. U ovoj piceriji – ali originalnoj, u Napulju, ručali smo 2013. kada smo letovali na jugu Italije. U međuvremenu, napolitanski vlasnici otvorili su restoran i u Trstu. Ogromne, i mnogi tvrde – najbolje pice na svetu, sa tek nekoliko nadeva, prave se i peku prema originalnom receptu iz okoline Napulja (postojbine pice), starom preko stotinu godina. Meni najukusnija i ujedno najjeftinija pizza Margherita (8 € za poneti, 10 € u restoranu, leto 2025) naziv je dobila po italijanskoj kraljici Margariti, koja je Napulj posetila nakon ujedinjenja Italije u XIX veku. Njoj u čast, u Napulju je izmišljena pica u bojama italijanske zastave: zelena – svež bosiljak, bela – sir mocarela (velike farme bivola od čijeg mleka se ovaj sir pravi, nalaze se u okolini Napulja), i crvena – paradajz.

Italija