.
.
Bat (Bath)
.
Džordžijanska arhitektura i antička rimska banja
.
.
Na zapadu Engleske, dva sata vožnje vozom od Londona, i samo 25 kilometara od velikog i turistički atraktivnog grada Bristola na obali Atlantskog okeana, nalazi se živopisni, istorijski gradić Bat (Bath). Prema lokalnim istraživanjima, Bat je turistički najposećenije mesto u čitavoj zemlji, i zvanično je najstarija engleska, turistička destinacija. Statistika se odnosi na domaću populaciju, koja već skoro dve stotine godina, u njemu najradije provodi jednodnevni izlet. Danas veliki deo turista čine i stranci. Bat sam posetila tokom dva boravka u Engleskoj, 2012. i 2025. godne.
.
.
Kompleks zgrada iz džordžijanskog perioda, Royal Crescent © Ivana Dukčević
Royal Crescent © Ivana Dukčević
Bat na reci Ejvon © Ivana Dukčević
Bat na reci Ejvon © Ivana Dukčević
Tekst i fotografije deo su publikovane knjige o Londonu i okolini (ISBN 978-86-7722-432-5), i zaštićeni su Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik Republike Srbije, br. 104/2009 i 99/2011. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje teksta, delova teksta i fotografija, bez dozvole autora.
Mesto Bat (prevodu: „kupatilo“ ili „banja“), nastalo je još u vreme kada su antički Rimljani okupirali Britaniju i otkrili da na ovom mestu postoje jedini izvori tople, lekovite vode u ovom delu ostrva – ukupno tri. I danas, glavna atrakcija Bata je zdanje Rimskih kupatila – Roman Baths (na latinskom Aquae Sulis), koje je otkriveno u XVIII veku. Sredinom XIX veka, u džordžijanskom periodu, kupatila su renovirana i dograđena (Pump Room), kada su postala simbol luksuznog turizma onog vremena. U okviru kompleksa postoji muzej, i u njemu postavka o tome kako je kupatilo građeno – koje tehnike antičke rimske arhitekture su korištene (olovne cevi i beton), kako izgledaju ostaci hipokausta i kako je funkcionisao (hypocaust – sistem podzemnog grejanja kupatila), ali i ko su bili najčešći posetioci banje u periodu antike. U jednoj od muzejskih prostorija, videćeli smo kako je izgledala rimska boginja zaštitnica banje – Sulis Minerva, i novčići koji su ubacivani u fontanu (Stall Street Bath).
Rimska kupatila Aquae Sulis, i Katedrala Bath Abbey u pozadini © Ivana Dukčević
Bat © Ivana Dukčević
Muzej rimskih kupatila, antička posuda za vodu © Ivana Dukčević
Rimska kupatila © Ivana Dukčević
Rimska kupatila, banjska voda © Ivana Dukčević
Rimska kupatila © Ivana Dukčević
Muzej rimskih kupatila – ostaci originalnog hipokausta, podzemnog dela banje gde je zagrevana voda © Ivana Dukčević
.
.
Pored antičkih, na mestu termalnih izvora podignuta su nova, moderna, parna kupatila Thermae Bath Spa, sa četiri bazena, od kojih se jedan nalazi na otvorenom prostoru, na krovu zgrade. Odmah pored kupatila, na centralnom gradskom trgu je katedrala Bath Abbey iz 1499. godine.
.
Katedrala i lutka rimskog vojnika © Ivana Dukčević
Katedrala u Batu (Bath Abbey)
.
.
Osim kupatila, gradić Bat poznat je po još nekoliko specifičnosti. Jedan je od gradića u Engleskoj gde još uvek postoji veoma očuvana džordžijanska arhitektura. Stil gradnje sa polukružnim zdanjima i stambenim jedinicama koje imaju zaseban ulaz, bio je popularan za vreme vladavine kraljeva: Džordža I, II, III i IV (Georgian Era: 1714 – 1830). Staro jezgro gradića Bata, proglašeno je delom Uneskove svetske kulturne baštine. U najčuvenije primere džordžijanskog stila arhitekture Bata spada polukružni kompleks Royal Crescent („Kraljevski kompleks u obliku polumeseca“) iz 1774, dva stambena polukružna zdanja koja formiraju krug – The Circus, kao i ulica Great Pulteney Street.
Bat je opisan u romanima čuvene spisateljice Džejn Ostin (Jane Austen), koja je početkom XIX veka jedno vreme živela u gradiću, i ovde napisala svoj prvi roman „Razum i osjećajnost“ (Sense and Sensibility). U to davno vreme, knjiga jedne od danas najpoznatijih britanskih spisateljica, 1811. godine izdata je pod pseudonimom. U Batu se nalazi mali Muzej Džejn Ostin (The Jane Austen Centre), i kafeterija u kojoj možete popiti čaj ili probati kolače u scenografiji kao iz džordžijanskog perioda. Mnogi romantičarski filmovi smešteni u džordžijanski vremenski period, snimljeni su ovde. U Batu može da se vidi i Muzej mode (Fashion Museum), kao i Kraljevski teatar (Theatre Royal), iz 1805. godine.
Ulica Great Pulteney Street © Ivana Dukčević
.
.
Muzej Džejn Ostin
U samom centru, na donjem toku reke Ejvon (Avon) nalazi se i jedan od starinskih mostova – Most Pultni (Pulteney Bridge) iz 1773, sa branom (Pulteney Weir). Jedan je od samo nekoliko preostalih mostova Evrope, duž kojih se sa obe strane nalaze prodavnice (ostali su: Ponte Rialto u Veneciji, Ponte Vecchio u Firenci, Krämerbrücke uErfurtu, u Nemačkoj, Irgandi Köprüsü, u Bursi, u zapadnoj Turskoj..). U podnožju mosta, kod brane, u obilazak reke kreću turistički brodići, barže.
.
Most Pultni (Pulteney Bridge) © Ivana Dukčević
U najstarijoj kući u gradiću smestio se restoran Sally Lunn’s Historic Eating House, sa menijem tradicionalne kuhinje. “Sally Lunn’s bunn”, u stvari je naziv je za vrstu peciva, mekanog hlepčića nalik zemički koji potiče odavde, i koji se u restorančuću služi kao deo svakog jela u meniju. Hlepčić je dobio naziv po osobi istog imena koja ga je navodno osmislila, ali to još uvek nije dokazano.
Sally Lunn’s Historic Eating House © Ivana Dukčević
Sally Lunn’s bunn – hlepčić Sally Lunn © Ivana Dukčević
.
.
Na uličnom bazaru u Batu, naišli smo na umetnika koji od stare, engleske srebrnine, pravi zanimljiv, moderan nakit © Ivana Dukčević
Nakit od stare, engleske srebrnine © Ivana Dukčević
KAKO STIĆI
.
Do Bata je najlakše stići vozom iz Londona, polaskom sa železničke stanice Paddington koja se nalazi u širem centru grada. Ukoliko odlučite da posetite neki od čuvenih gradića Engleske, korisno je znati da se mnogi od njih nalaze udaljeni samo 40 minuta do 2 h vozom od centra Londona, i do njih se stiže sa neke od 18 starih, železničkih stanica. Za obilazak krajnje destinacije, najčešće nije potrebno nikakvo dodatno prevozno sredstvo, jer se centralne železničke stanice Oksforda, Kembridža, Stratforda na reci Ejvon, Bata ili Brajtona, na primer, nalaze u neposrednoj blizini centra, 10 do 15 minuta pešice od glavnih gradskih atrakcija, što većinu ovih gradića čini idealnim mestima za jednodnevni beg iz velegrada, ili svojevrsni „kulturni dodatak“ obilasku Engleske. Vozne karte u Engleskoj nisu naročito jeftine. Ipak, ukoliko ih kupite barem dva meseca unapred, online, preko veb stranica www.trainline.com, postoji mogućnost da ih pribavite po izuzetno povoljnoj ceni, višestruko nižoj od uobičajenih.
U okolini….
35 kilometara istočno od Bata, nalazi se Stounhendž (Stonehenge), kompleks megalitskih blokova nastao između 3000. i 1500. godine pre nove ere. Ovaj religijski kompleks, praistorijski stanovnici Britanije podigli su od peščanika i bazaltnog krečnjaka, koji su rekom, splavovima dopremani iz oko 300 km udaljenog Velsa. Tokom dve ravnodnevnice, u Stounhendžu se održavaju večernji obilasci, i posmatra se sunce koje zalazi između određenih subova.
Oko 30 minuta autobusom od Stounhendža, nalazi se mesto Solsberi (Salisbury), i u njemu jedna od najlepših i najpoznatijih katedrala u Engleskoj,Salisbury Cathedral.
.
.
Engleska Bat Bath, Engleska Bat Bath, Engleska Bat Bath