TURSKA / Najčuvenije neolitsko naselje na svetu – Čatalhojuk (Çatalhöyük)

TURSKA / Najčuvenije neolitsko naselje na svetu – Čatalhojuk (Çatalhöyük)

.
.
.

.

.

.

.

Čatalhojuk

.

(Çatalhöyük ili Çatalhüyük)

.

.

Najčuvenije neolitsko naselje na svetu

.

.

.

 

Šezdesetak kilometara istočno od grada Konje (Konya), kroz bespuće Anadolije i par prašnjavih sela nalazi se jedno od najpoznatijih arheoloških nalazišta praistorije u Turskoj i jedno od najpoznatijih na svetu – Čatalhojuk (Çatalhöyük, Çatalhüyük, ili Çatal Höyük). Nalazište u blizini istoimenog sela, najstarija je pronađena neolitska naseobina na tlu Turske i najuređenije neolitsko naselje ikada pronađeno na svetu. Datira iz perioda između 7500. i 5700. godine pre naše ere (neolitska Vinčanska kultura na Balkanu i u Srbiji, na primer, osnovana je oko 2500 godina kasnije, oko 5000. godine p.n.e).

.

Osim Čatalhojuka, u jugoistočnoj Turskoj je na lokalitetu Gobekli Tepe ili Gobeklitepe otkriven i najstariji ljudski hram ikada podignut, na svetu

.

.

.

.

Čatalhojuk © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, natkrivene neolitske kuće © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, 8000 godina stari volujski rogovi, najčešći “ukras” unutar i ispred kuće © Ivana Dukčević

.

.

.

*Tekst i fotografije deo su publikovane knjige “Umetnost putovanja” (ISBN 978-86-7963-499-3) i knjige-vodiča o Turskoj (ISBN 978-86-7722-422-6), zaštićeni Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik Republike Srbije, br. 104/2009 i 99/2011. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje bez dozvole autora.

.

*The text and photographs are parts of the published book “Umetnost putovanja” (ISBN 978-86-7963-499-3) and the book on Turkey (ISBN 978-86-7722-422-6), protected by copyright and related rights: Official Gazette of the Republic of Serbia, Nos. 104/2009 and 99/2011.

..

.

.

 

Utvrđeno je da je fascinantna, izuzetno velika 9000 godina stara naseobina u blizini rečice Čaršambe, nastala i nestala tokom perioda praistorije – osnovana tokom neolita, a napuštena tokom bronzanog doba. U januaru 2009. godine, Čatalhojuk je proglašen svetskom kulturnom baštinom i jednim od najstarijih uređenih ljudskih naseobina ikad pronađenih na svetu. Ovu laskavu titulu nalazištu je dodelio GHF (Global Heritage Found), svetska neprofitna organizacija za zaštitu kulturnih dobara sveta.
.
.

 

Čatalhojuk © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, kuća u kojoj je na zidu pronađen najstariji pejzaž na svetu (tabla: desno, dole) © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, model neolitske kuće © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, model unutrašnjosti neolitske kuće kroz koju se ulazilo preko krova © Ivana Dukčević

 

.
.
.
Osim zidnog slikarstva, u Čatalhojuku su pronađene fantastične skulpture za koje se veruje da predstavljaju kult ženske boginje, napravljene od mermera, plavog i smeđeg krečnjaka, alabastera i bazalta. Iako su na nalazištu otkriveni i neki muški idoli, ženskih je mnogo više. Najznačajniji od njih predstavlja svečanu, sedeću figuru boginje, okruženu sa dva lava. S obzirom da je figurina pronađena u posudi za žito, pretpostavlja se da joj je namena bila da osigura dobru žetvu.

 

Na unutrašnjem zidu jedne od neolitskih kuća (broj 14), tokom 1960-tih pronađen je crtež za koji se smatra da predstavlja do sada najstariji pejzaž na svetu (neki ga nazivaju i najstarijom mapom na svetu). Naučnici još uvek nisu sigurni, ali većina smatra da su na slici na zidu staroj 8500 godina prikazane kuće u naselju, a u pozadini – dva povezana konusna vrha stotinak kilometara udaljenih planina – vulkana Hasana (Hasan Dağı) i Erdžijesa (Erciyes Dağı), kako izbacuju lavu (dokazano je da su vulkani još uvek bili aktivni u praistorijskom periodu). Ova dva vulkana, hiljadama godina unazad oblikovala su i turistički izuzetno posećen region Kapadokije, koji se nalazi dva i po sata vožnje severno od Konje.
.
.
.

 

Čatalhojuk, rekonstrukcija neolitske kuće Čatalhojuka, sa najstarijim pejzažem na svetu © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, rekonstrukcija neolitske kuće sa najstarijim pejzažem na svetu © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, rekonstrukcija neolitske kuće sa merdevinama za izlazak iz kuće – iz jedne u drugu se ulazilo preko krovnog otvora © Ivana Dukčević

.

.

.
.
.
Interesantno je da kako na „pejzažu“, tako i u stvarnosti, kuće Čatalhojuka izgledaju prilično tesno postavljene jedna uz drugu, sa otvorom na plafonu i merdevinama putem kojih se pelo na krov i prelazilo u druge kuće – bez prolaza između njih.

 

Engleski arheolog Džejms Melart (James Mellaart), sredinom XX veka predvodio je iskopavanja u Čatalhojuku. S obzirom da je nalazište relativno skoro otkriveno, iskopavanja još uvek traju – plastičnom krovnom konstrukcijom natkriveno je nekoliko grupa građevina od pečenog blata (preteče cigle). Na lokalitetu postoji i mali muzej u kojem su izložene kopije čuvenih ženskih figurina i ostalih pronađenih predmeta (originali se mahom nalaze u Muzeju anadolijskih civilizacija, u Ankari).

 

KAKO STIĆI: Od Konje do Ičeričumre (Içeriçumra) putem D – 715 (35 km), zatim levo ka Čumri (Çumra) još 12 km, a onda dalje ka Čatalhojuku (još oko 25 km).

 

RADNO VREME: 8 – 17 h. U okviru nalazišta još uvek traju iskopavanja. Kada prođete ulaznu kapiju naići ćete na veliku tablu sa leve strane na kojoj postoji natpis o tome da lokalitet nije moguće obići samostalno. Pozvonite na zvonce (instalirano na istoj tabli), čime ćete obavestiti arheologe/pomoćnike iz susedne kuće o svom prisustvu. Nakon par minuta, neko će se pojaviti da vas provede prvo kroz mali muzej, a zatim kroz arheološko nalazište.
.
.
.
.

 

Čatalhojuk, ženski idol – boginja plodnosti, sa dva lava © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, muzej © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, muzej © Ivana Dukčević

 

 

Čatalhojuk, zvono za pozivanje arheologa, na sredini table © Ivana Dukčević
.
.
.

.

error: Zabranjeno kopiranje članaka i preuzimanje slika.